Makrama na doniczkę powstaje z kilku długich sznurków, ale o jej kształcie decydują przede wszystkim równe odstępy między węzłami. Na początek najlepiej wybrać kwietnik z czterema ramionami i prostym koszykiem, dopasowany do konkretnej osłonki. Do wykonania takiego modelu wystarczą dwa rodzaje węzłów oraz drewniane lub metalowe kółko. Poniższa instrukcja opisuje makramę do osłonki o średnicy około 14–16 cm, z zapasem sznurka na poprawki. Całość zajmuje zwykle 2–3 godziny, wliczając przymiarki i wyrównanie frędzla.
Przygotowanie sznurka, kółka i miejsca do pracy
Do pierwszego kwietnika nadaje się bawełniany sznurek pleciony o grubości 4 mm. Jest stabilny, nie rozwarstwia się łatwo podczas przewlekania i pozwala rozwiązać niedokładny węzeł. Sznurek skręcany również się sprawdzi, zwłaszcza jeśli na dole ma powstać rozczesany frędzel, ale jego końcówki warto zabezpieczyć taśmą.
- 8 odcinków sznurka po 4 m – na ramiona i koszyk;
- 2 dodatkowe odcinki po około 80 cm – na górny i dolny węzeł zbierający;
- gładkie kółko do makramy o średnicy około 5–6 cm, odpowiednie do przewidywanego obciążenia;
- ostre nożyczki, miarka i taśma malarska;
- stabilny punkt do zawieszenia pracy;
- osłonka o średnicy 14–16 cm, najlepiej lekka i nietłukąca podczas przymiarek.
Robótkę najlepiej zawiesić tak, aby aktualnie wiązany fragment znajdował się mniej więcej na wysokości klatki piersiowej. Kółko musi pozostać nieruchome podczas dociągania sznurków. Wieszak na ubrania może służyć jako stanowisko robocze, ale tylko wtedy, gdy nie przesuwa się i nie przewraca pod naciskiem.
Podane długości wystarczą na prosty model długości około 80–100 cm, zależnie od liczby węzłów i długości frędzla. Nie warto skracać odcinków przed zakończeniem pracy: sznurki zewnętrzne zużywają się szybciej niż środkowe, ponieważ to one oplatają rdzeń ramienia.
Krok 1. Zamocowanie sznurków na kółku
Każdy z ośmiu odcinków należy złożyć na pół. Powstałą pętlę przełożyć przez kółko, następnie przeciągnąć przez nią oba wolne końce i dociągnąć. To węzeł mocujący, nazywany główką skowronka. Wszystkie mocowania powinny być wykonane w tę samą stronę, dzięki czemu góra kwietnika będzie wyglądać równo.
Po zamocowaniu kompletu spod kółka zwisa 16 końcówek sznurka. Trzeba wyrównać mocowania, a potem wygładzić sznurki dłonią od góry do dołu. Na tym etapie łatwo zauważyć odcinek złożony nierówno – później jego poprawienie wymagałoby rozwiązywania kolejnych fragmentów.
Węzeł zbierający pod kółkiem
Wszystkie końcówki należy zebrać w jeden pęk. Dodatkowy sznurek długości około 80 cm układa się wzdłuż pęku w kształt wydłużonej litery U: krótki koniec wystaje u góry, a pętla pozostaje poniżej miejsca planowanej opaski.
Długim końcem owija się cały pęk, zaczynając blisko kółka i schodząc w dół. Wystarczy 6–8 ciasnych zwojów, ułożonych jeden przy drugim. Nie powinny na siebie nachodzić, bo opaska zrobi się nierówna i trudniej będzie ukryć jej zakończenie.
Po ostatnim owinięciu długi koniec przekłada się przez pozostawioną na dole pętlę. Następnie ciągnie się za krótki koniec wystający u góry. Pętla wciągnie dolną końcówkę pod zwoje; należy zatrzymać ją mniej więcej w połowie wysokości opaski, zamiast przeciągać całkowicie na drugą stronę.
Przed przycięciem końcówek trzeba sprawdzić, czy opaska nie przesuwa się po pęku. Dopiero wtedy można odciąć wystające fragmenty blisko oplotu, uważając, by nie uszkodzić sznurków nośnych. Ten sam węzeł posłuży później do zamknięcia koszyka pod doniczką.
Krok 2. Wyplatanie czterech równych ramion
Szesnaście końcówek należy podzielić na cztery grupy po cztery sznurki. Każda grupa utworzy jedno ramię kwietnika. Nieużywane pasma można luźno spiąć lub odsunąć na boki, aby przypadkiem nie włączyć ich do wiązanego węzła.
Na początek warto pozostawić około 8 cm swobodnych sznurków pod górną opaską. W tym miejscu rozpocznie się ozdobny fragment każdego ramienia. Odległość mierzy się od dolnej krawędzi opaski, zawsze przy podobnym, lekkim naprężeniu.
Węzeł płaski bez skręcania ramienia
W grupie czterech sznurków dwa środkowe stanowią rdzeń i pozostają proste. Pracują dwa zewnętrzne. Lewy sznurek należy przełożyć przed środkowymi, tworząc po lewej stronie pętlę, a jego końcówkę skierować pod prawy sznurek.
Prawy sznurek prowadzi się następnie za dwoma środkowymi i wyciąga do przodu przez lewą pętlę. Oba zewnętrzne końce trzeba pociągnąć równomiernie na boki. Powstaje pierwsza połowa węzła; środkowe sznurki nie powinny przy tym podjechać do góry ani się skrzyżować.
Drugą połowę wykonuje się w lustrzanym odbiciu: prawy sznurek przechodzi przed rdzeniem i pod lewym, a lewy za rdzeniem i przez pętlę po prawej. Dopiero te dwa ruchy tworzą pełny węzeł płaski. Powtarzanie wyłącznie pierwszego ruchu da spiralę, a nie płaski splot.
Na każdym ramieniu należy wykonać po 6 pełnych węzłów płaskich. Po ukończeniu pierwszego ramienia pozostałe porównuje się właśnie z nim. Liczba węzłów powinna być identyczna, ale równie ważne jest podobne dociągnięcie – mocniej ściśnięty splot będzie wyraźnie krótszy.
Jeśli jedno ramię wychodzi krótsze, nie należy wyrównywać go mocnym naciąganiem. Lepiej poluzować ostatnie węzły i zawiązać je ponownie z takim samym naprężeniem jak na pozostałych ramionach.
Krok 3. Połączenie ramion w koszyk
Pod ozdobnymi fragmentami należy pozostawić około 18–22 cm luźnych sznurków. To odcinek prowadzący do koszyka. Przed wiązaniem warto rozłożyć ramiona wokół osłonki, ponieważ koszyk ma otaczać ją przestrzennie, a nie tworzyć płaską siatkę.
- Z pierwszego ramienia oddzielić dwa prawe sznurki, a z sąsiedniego dwa lewe.
- Z tych czterech końców zawiązać jeden pełny węzeł płaski na ustalonej wysokości.
- Tak samo połączyć drugie ramię z trzecim, trzecie z czwartym oraz czwarte z pierwszym.
- Sprawdzić, czy powstały cztery połączenia na jednakowym poziomie i czy żaden sznurek nie przecina wnętrza koszyka.
Połączenie czwartego ramienia z pierwszym zamyka obwód. Najłatwiej wykonać je po obróceniu robótki na stanowisku. Próba przeciągania sznurków przez środek zwykle kończy się skrzyżowaniem ramion i przekrzywieniem osłonki.
Teraz trzeba wsunąć pustą osłonkę między ramiona i podeprzeć ją od dołu. Węzły koszyka powinny wypaść na jej bokach, zwykle w okolicy połowy wysokości lub nieco niżej. Jeśli znajdują się tuż pod krawędzią albo niemal pod dnem, należy zmienić długość luźnych odcinków przed ostatecznym zaciśnięciem.
Krok 4. Zamknięcie dna i wyrównanie frędzla
Przy podpartej osłonce wszystkie sznurki należy zebrać centralnie pod jej dnem. W tym miejscu powstanie dolna opaska. Nie warto wyznaczać jej położenia wyłącznie miarką: szerokie, płaskie dno potrzebuje innego ułożenia sznurków niż osłonka zwężająca się ku dołowi.
Po zaznaczeniu miejsca taśmą można wyjąć osłonkę i wykonać węzeł zbierający drugim dodatkowym odcinkiem. Opaska powinna mocno obejmować wszystkie 16 końcówek. Następnie osłonkę wkłada się ponownie i sprawdza, czy stoi poziomo, a sznurki podpierają dno z czterech stron.
Frędzel przycina się dopiero po tej przymiarce. Dobrym punktem wyjścia jest 15–20 cm poniżej dolnej opaski. Cięcie warto wykonać w dwóch podejściach: najpierw zostawić niewielki zapas, a po swobodnym zawieszeniu wyrównać pojedyncze końcówki.
Osłonka nie powinna przechodzić bokiem przez otwory koszyka przy lekkim przechyleniu. Jeśli wypada, trzeba zmniejszyć odstępy między węzłami lub dobrać większą osłonkę – samo mocniejsze zaciśnięcie dolnej opaski nie rozwiąże problemu.
Zawieszenie makramy i pierwsze podlewanie
Gotowy kwietnik należy zawiesić na mocowaniu dobranym do podłoża oraz łącznej masy rośliny, mokrej ziemi i osłonki. Dekoracyjny haczyk samoprzylepny nie jest odpowiednim zamiennikiem mocowania do obciążenia wiszącego. Pierwszą próbę najlepiej przeprowadzić nisko nad podłogą, stopniowo obciążając koszyk i obserwując węzły.
Do codziennego użytkowania wygodna jest osłonka bez odpływu, mieszcząca doniczkę produkcyjną. Roślinę można wtedy wyjąć do podlewania, odczekać, aż nadmiar wody odpłynie, i dopiero odstawić. Bawełniany sznurek nie powinien stale moknąć ani stać w wodzie; po pierwszych kilku dniach użytkowania warto też sprawdzić, czy dolna opaska pozostała nieruchoma, a ramiona nadal mają równą długość.