Władysław Jagiełło rządził Polską przez 48 lat, dłużej niż jakikolwiek inny polski monarcha. Do końca życia czekał na syna, a zmarł po przeziębieniu złapanym podczas słuchania słowików. Był wielkim księciem litewskim, który przyjął chrzest, dostał polską koronę i założył dynastię Jagiellonów. Poniżej zebrane są fakty z jego życia: rodzice, cztery żony, dzieci, codzienne nawyki i okoliczności śmierci.
Władysław Jagiełło – rodzice i pochodzenie
Jagiełło, po litewsku Jogaila, był synem wielkiego księcia litewskiego Olgierda z dynastii Giedyminowiczów. Jego matką była Julianna, córka księcia twerskiego Aleksandra, a więc druga żona Olgierda. Jagiełło był jednym z kilkunastu synów i łącznie przeszło dwudziestu dzieci Olgierda. Rodzeństwa miał więc bardzo dużo.
Data urodzin nie jest pewna. Dawniej uważano, że przyszedł na świat około 1352 roku, ale nowsze badania przesunęły tę datę o dekadę. Dziś najczęściej podaje się rok około 1362. Po śmierci ojca w 1377 roku objął tron litewski.
Panował w Polsce od 1386 do 1434 roku, czyli przez 48 lat. Miał cztery żony i pięcioro znanych dzieci, ale synów doczekał się dopiero pod koniec życia.
Czy Jagiełło był poganinem?
Powszechnie mówi się o „pogańskim księciu”, który dopiero w Krakowie został chrześcijaninem. Źródła pokazują to inaczej. Jako dziecko otrzymał chrzest z rąk matki, ruskiej księżniczki. Był to jednak obrządek prawosławny. Po zawarciu unii z Polską ochrzczono go więc ponownie, tym razem w obrządku łacińskim.
Zdaniem autorów WielkiejHistorii jego matka była chrześcijanką. Sam Jagiełło miał okazywać tolerancję zarówno katolikom, jak i prawosławnym.
Droga na polski tron
Unia w Krewie
W 1385 roku Jagiełło dostał zaproszenie na polski tron. 14 sierpnia 1385 roku zawarł unię w Krewie. Zobowiązał się w niej do przyjęcia chrztu i chrystianizacji Litwy. Obiecał też ożenić się z polską królową Jadwigą Andegaweńską, córką Ludwika Węgierskiego.
Charakter tej unii do dziś wywołuje spory wśród historyków z Polski i Litwy. Jedni widzą w niej połączenie państw, inni umowę dwóch odrębnych krajów. Pewne jest jedno: dla Jagiełły oznaczała koronę, a dla Polski sojusznika na wschodzie.
11 stycznia 1386 roku w Wołkowysku został oficjalnie wybrany na króla Polski decyzją panów małopolskich.
Wawel, ślub i koronacja w kilka tygodni
Wydarzenia z początku 1386 roku potoczyły się szybko. Na początku roku Jagiełło przyjechał do Polski. 15 lutego przyjął chrzest w katedrze na Wawelu, 18 lutego ożenił się z Jadwigą, a 4 marca został koronowany.
Chrzest i imię Władysław przyjął w obrządku łacińskim. Jego matką chrzestną była Jadwiga Pilecka z Melsztyna, wdowa po Ottonie z Pilczy, wojewodzie sandomierskim.
Jagiełło został królem iure uxoris, czyli dzięki małżeństwu z Jadwigą. Oznaczało to, że był władcą równoprawnym ze swoją małżonką.
Władysław Jagiełło – żony i dzieci
Jadwiga Andegaweńska
Pierwsza żona była jednocześnie panującą królową Polski jeszcze przed ślubem. Ich małżeństwo stało się podstawą politycznego porozumienia Polski i Litwy. Wspólnie ufundowali kilka krakowskich kościołów i klasztorów. W 1390 roku powstał kościół Świętego Krzyża, a w 1397 klasztor karmelitów „Na Piasku”.
Mieli jedną córkę, Elżbietę Bonifację. Dziewczynka zmarła trzy tygodnie po narodzinach. Jadwiga zmarła 17 lipca 1399 roku. Według jednej z relacji Jagiełło obawiał się, że jej śmierć zagrozi jego pozycji na polskim tronie.
Kolejne trzy małżeństwa
Po śmierci Jadwigi Jagiełło żenił się jeszcze trzy razy. Wszystkie te małżeństwa miały jeden cel: zapewnić tronowi dziedzica.
- Anna Cylejska była wnuczką Kazimierza Wielkiego. Urodziła mu córkę Jadwigę, a zmarła w 1416 roku w Krakowie. Wspomniana córka długo była typowana na przyszłą władczynię Polski.
- Elżbieta Granowska była córką Ottona z Pilczy. Ślub odbył się 2 maja 1417 roku, a Elżbieta zmarła w 1420 roku. Miała dzieci z wcześniejszego związku. Jagiełło wywiązywał się wobec nich z obowiązków ojczyma również po jej śmierci. WielkaHistoria uważa to małżeństwo za jedyne, w którym król zaznał osobistego szczęścia.
- Zofia Holszańska została żoną Jagiełły w 1422 roku. To z nią miał trzech synów.
Synowie to Władysław (późniejszy Warneńczyk) i Kazimierz (późniejszy Jagiellończyk). Trzeci syn również miał na imię Kazimierz. Pierwszy męski potomek urodził się, gdy ojciec miał już ponad sześćdziesiąt lat.
Pierwszy syn Jagiełły przyszedł na świat, gdy król miał ponad 60 lat. Po jego śmierci dziesięcioletni Władysław III objął tron, a regencję sprawowali możni.
Córka Jadwiga i dyplomacja małżeńska
Córka Jagiełły, Jadwiga, była ważnym elementem polityki. Jej zaręczyny z synem margrabiego brandenburskiego były przedmiotem nacisków. W 1424 roku Eryk i Zygmunt Luksemburski bezskutecznie namawiali króla do ich zerwania i wydania jej za Bogusława IX słupskiego. Jagiełło nie ustąpił.
Zofia Holszańska urodziła synów, gdy Jadwiga była już na wydaniu. Wiek Jagiełły i długie oczekiwanie na męskiego potomka tłumaczą, dlaczego do ostatniej chwili traktowano ją jako możliwą następczynię.
Wielka wojna z Krzyżakami i Grunwald
Do największych zasług Władysława Jagiełły zalicza się wojnę z zakonem krzyżackim. Decydująca bitwa pod Grunwaldem zburzyła mit niepokonanych rycerzy zakonnych. To zwycięstwo jest do dziś najbardziej znanym wydarzeniem jego panowania.
WielkaHistoria zwraca uwagę, że Jagiełło dawał dowody sporego talentu politycznego i sprytu. Bywał też bezwzględny. Ten sam tekst podkreśla, że w przeciwieństwie do Kazimierza Wielkiego umiał czytać.
Codzienne nawyki króla
Jagiełło miał kilka przyzwyczajeń, które dziwiły współczesnych. Kronikarz Jan Długosz narzekał, że król lubił spać do południa, przez co rzadko słuchał mszy o właściwej porze. Po wstaniu spędzał długi czas w toalecie. W tym czasie załatwiał wiele spraw, a zwykle nie był bardziej przystępny niż w ciągu dnia.
Ciekawostką jest też to, że nie pijał alkoholu. W epoce, w której kielich był częścią dworskiego życia, to cecha charakterystyczna.
Śmierć Władysława Jagiełły
Z uderzeniem pioruna, które przeżył, wiąże się jedna z opowieści o jego życiu. Ostatnia choroba zaczęła się od nocnej wyprawy do lasu. W drodze na Ruś zatrzymał się w Medyce i przeziębił się, słuchając śpiewu słowików. Chory, około osiemdziesięcioletni król dotarł do Gródka, gdzie 1 czerwca 1434 roku zmarł.
Po jego śmierci tron objął dziesięcioletni syn Władysław III, w którego imieniu rządzili regenci. Młodszy syn, Kazimierz Jagiellończyk, został później królem, a dynastia Jagiellonów rządziła w Polsce przez kolejne dziesięciolecia.
